Điện Invalides nằm tại quận 7 Paris, vốn là là quân y viện từ thế kỷ 17, sau này là lăng quân đội - nơi yên nghỉ của Hoàng đế Napoleon cùng nhiều danh tướng khác của nước Pháp.
*****
Không có nhân vật nào đi vào truyền thuyết dân gian khắp thế giới như Napoleon.
Hoàng đế Napoleon đệ Nhất ( 1769- 1821) cùng thời với vua Quang Trung & vua Gia Long. Việc đánh giá ông rất khác nhau, tùy theo chính kiến và thời điểm, hoặc được tôn sùng hoặc bị căm ghét.
Sau một thời oanh liệt bá chủ Châu Âu, ông đã sống 6 năm cuối đời buồn tẻ, bị đầy ải trên một hòn đảo nhỏ ở Đại Tây dương quanh năm gió hú. Ông chết đi, sự nghiệp chinh phục tiêu tan. Nhưng, như nhà văn Chateaubriand đã viết: “ sinh thời ông đã mất đi thế giới, chết đi ông được thế giới”
 
 
Kiến trúc nổi bật với mái vòm cao của điện Invalides
 
Chính sau khi ông chết, từ hai thế kỷ nay, hình ảnh của ông vẫn ám ảnh và nuôi dưỡng trí tưởng tượng của bao người. Cho đến nay, không tài nào soạn được một bản thư mục đầy đủ về Napoleon.
Napoleon Bonaparte sinh ra trong một gia đình quý tộc nhỏ ở đảo Corse. Ông tốt nghiệp trường Võ bị Paris chức trung úy pháo binh. Ông phải gửi một phần tiền lương giúp đỡ gia đình. Ông tham gia cách mạng & đến năm 27 tuổi được phong tướng, trở thành vị cứu tinh của nước Pháp.
Ông đánh bại quân Áo một cách tài tình ở chiến dịch Ý. Sau đó, ông mở chiến dịch Ai Cập để đánh vào hậu phương của quân Anh. Ông về Pháp nắm chính quyền vào năm 1802 và lên ngôi hoàng đế hai năm sau. Ông bỏ hoàng hậu Josephine, không có con để lấy quận chúa Áo là Marie Louis. Hoàng để đánh đông dẹp bắc, chiếm đóng nhiều đất đai, nhằm giải quyết những khó khăn tài chính & kinh tế trong nước. Trong mười lăm năm, lịch sử Châu Âu gắn liền với những chiến dịch của Napoleon ngay từ trước khi ông lên ngôi.
Ông đương đầu với các cường quốc Áo, Nga, nhất là Anh. Sau khi thua trận thủy chiến Tralfaga (1805) ông phải bỏ ý đồ đổ bộ sang Anh. Nhân dân Tây Ban Nha nổi lên kháng chiến vào năm 1808, được Anh giúp đỡ, và làm gương cho các dân tộc khác bị đô hộ. Napoleon thua khi đánh Nga, phải rút về nước, mất hai phần ba quân số. Ông lại lập một đội quân khác nhưng thua liên quân các nước Châu Âu, phải thoái vị vào năm 1874.
Ông bị đầy đi đảo Elbe - Ý. 10 tháng sau ông vượt biển trốn về nước. Ông chỉ trị vì được có 100 ngày, thua trận Waterloo, bị đầy đi đảo Saint Helen ở Đại Tây dương cho đến khi qua đời năm 52 tuổi.
Nhân vật lịch sử Napoleon là đề tài cho rất nhiều truyền thuyết khác nhau. Trước hết là truyền thuyết do chính Napoleon tạo ra cho mình ( ông có tài bẩm sinh về tuyên truyền). Ngay trong chiến dịch ý 1797, ông đã lập ra tờ báo lấy tên là “tin về đạo quân Ý” và sau đó là “nước Pháp từ đạo quân Ý”. Báo đưa Napoleon lên mây xanh : lúc hành quân nhanh như chớp đánh mạnh như sét. Ông có mặt ở khắp nơi và cái gì cũng nhìn được. Những tờ báo phát hành ở Pháp khiến ông lừng danh.
 
 
Bảo tàng quân đội
 
Đến khi lên ngôi hoàng đế, ông trở thành một biểu tượng (ăn mặc giản dị : áo ngoài màu xám, mũ nhỏ), thân mật với lính tráng, có sức làm việc phi thường 18 giờ / ngày, làm hàng nghìn việc nhưng giải quyết việc nào ra việc ấy, muốn ngủ lúc nào cũng được.
Các bản thông tin chiến trận đều bị thay đổi :hạ thấp tài năng tướng lĩnh, chỉ làm nổi bật thiên tài quân sự của hoàng đế. Các bản tin được in ra hàng vạn tờ, dịch ra nhiều thứ tiếng, dán ở các phố, bình luận ở nhà thờ, đọc ở rạp hát...
Hội họa, điều khác, kiến trúc, văn học đã khiến cho Napoleon thành người nhà trời, hình ảnh của thượng đế trên trái đất, ai cũng phải phục tùng.
Truyền thuyết dân gian về Napoleon ấp ủ ở nông thôn ngay những năm đầu của chế độ phân quyền phục hưng năm 1817. Điều kiện kinh tế khó khăn, uy tín nước Pháp giảm sút khiến cho người dân thường nhớ lại thời huy hoàng, khi giá bánh mì rẻ, khắp Châu Âu run sợ trước uy danh của hoàng đế. Người ta vẽ tranh gợi lại những cảnh xưa. Đặc biệt Beranger người đã làm bài hát dân gian tiến bộ, thêu dệt hình ảnh vị hoàng đế giản dị, đã dừng chân tại nhà một bà lão để ăn một miếng bánh mì hầm và uống một cốc rượu vang rẻ tiền, và còn giữ cái cốc mà hoàng đế đã uống làm gia bảo.
 
 
Mộ của hoàng đến Napoleon Bonaparte
 
Tới thời hiện đại, các hãng buôn sử dụng hình ảnh của ông làm brand cho phomat, rượu, xăng- hàng hóa bán rất chạy.
Không chỉ là đối tượng văn nghệ mà có rất nhiều công trình nghiên cứu sử học, tâm lý học, đạo đức học, triết học, quân sự học, giáo dục học, luân lí học, chính trị học về ông. Người Pháp cho rằng hoàng đế Napoleon là chuyện huyền thoại anh hùng hoàn hảo nhất.
Triết gia người Đức là Nietzsche cho rằng Napoleon là sự hiện thân của ý muốn uy lực. Các nhà phân tâm học nghĩ : Napoleon rất hiện đại vì ông đã thỏa mãn được tất cả những ước mơ mà người bình thường đều có nhưng phải kìm lại hoặc không thể thực hiện được.
 

 
Ông Nguyễn Hoàng Phương và học viên đoàn tham quan kiến tập Châu Âu (PTI)